Vận hành xe nâng người đúng quy trình giúp đảm bảo an toàn cho người làm việc trên cao, hạn chế rủi ro và duy trì hiệu suất thiết bị ổn định. Tuy nhiên, nhiều đơn vị vẫn gặp sự cố do thao tác sai hoặc chưa nắm rõ nguyên tắc sử dụng. Trong bài viết này, Thiên Sơn Holdings sẽ hướng dẫn chi tiết cách vận hành xe nâng người an toàn, đúng kỹ thuật và phù hợp với từng điều kiện làm việc thực tế.

Mục lục bài viết

Cần chuẩn bị gì trước khi vận hành xe nâng người?

Trước khi đưa xe nâng người vào hoạt động, người vận hành cần thực hiện đầy đủ các bước kiểm tra và chuẩn bị sau:

Kiểm tra tổng thể xe

Kiểm tra tổng thể xe là bước đầu tiên và bắt buộc trước mỗi ca làm việc, dù xe mới sử dụng hôm trước hay vừa qua bảo dưỡng:

Kiểm tra tổng thể bên ngoài xe, khung gầm, cần nâng xem có nứt, móp méo hay hư hỏng bất thường hay không.
Quan sát tình trạng lốp xe, bánh xe, độ mòn và khả năng chịu tải trước khi di chuyển hoặc nâng hạ.
Kiểm tra mức pin, nhiên liệu hoặc trạng thái sạc để đảm bảo xe đủ điều kiện hoạt động liên tục trong ca làm việc.
Kiểm tra dầu thủy lực, các khớp nối, xi lanh và đường ống xem có dấu hiệu rò rỉ hay chảy dầu không.
Đảm bảo các hệ thống an toàn như nút dừng khẩn cấp, còi, đèn cảnh báo, phanh và cảm biến giới hạn hoạt động bình thường.
Kiểm tra bảng điều khiển dưới mặt đất và trên sàn thao tác, thử các chức năng nâng – hạ – di chuyển để xác nhận xe phản hồi ổn định, không phát ra tiếng động bất thường
Quan sát các tín hiệu hiển thị và đảm bảo không xuất hiện cảnh báo lỗi kỹ thuật trước khi đưa xe vào sử dụng
Kiểm tra nhãn cảnh báo an toàn, tải trọng cho phép và các hướng dẫn trên xe vẫn còn rõ ràng, dễ quan sát.

Hướng dẫn vận hành xe nâng người — Kiểm tra tổng thể xe giúp phát hiện sớm các hư hỏng hoặc lỗi kỹ thuật trước khi đưa thiết bị vào làm việc

Kiểm tra khu vực làm việc

Dù xe nâng người hoạt động ổn định, môi trường làm việc không đảm bảo vẫn có thể gây mất an toàn trong quá trình nâng hạ. Vì vậy, người vận hành cần đánh giá kỹ mặt bằng và không gian xung quanh trước khi đưa thiết bị vào hoạt động:

Kiểm tra địa hình vận hành, đảm bảo bề mặt đủ cứng, bằng phẳng và chịu được tải trọng của xe cùng người làm việc trên cao.
Tránh vận hành tại khu vực có độ dốc lớn, nền đất yếu, trơn trượt, nắp cống, rãnh thoát nước hoặc sàn lắp ghép thiếu ổn định.
Quan sát và xác định trước các vật cản phía trên như đường dây điện, ống dẫn, khung thép hoặc kết cấu trần để duy trì khoảng cách an toàn khi nâng sàn.
Đảm bảo khu vực làm việc có đủ không gian cho xe di chuyển, xoay trở và nâng hạ mà không va chạm với công trình xung quanh.
Thiết lập biển báo, dây cảnh báo hoặc rào chắn nhằm hạn chế người không phận sự đi vào vùng hoạt động của xe nâng người.
Kiểm tra điều kiện thời tiết trước khi làm việc ngoài trời, đặc biệt là gió mạnh, mưa hoặc mặt sàn đọng nước gây trơn trượt.
Chuẩn bị tấm lót hoặc đế kê phù hợp nếu xe sử dụng chân chống/chân mở rộng, giúp tăng diện tích tiếp xúc và hạn chế tình trạng lún nghiêng khi làm việc trên nền yếu.

Kiểm tra người điều khiển

Bên cạnh thiết bị và môi trường làm việc, người vận hành cũng cần đáp ứng đầy đủ các yêu cầu về chuyên môn, sức khỏe và bảo hộ an toàn:

Đảm bảo người điều khiển đã được đào tạo vận hành xe nâng người và có chứng chỉ hoặc giấy phép còn hiệu lực theo quy định.
Nắm rõ hướng dẫn sử dụng, tải trọng cho phép và nguyên lý hoạt động của dòng xe đang sử dụng.
Kiểm tra tình trạng sức khỏe trước ca làm việc, không vận hành thiết bị khi mệt mỏi, mất tập trung hoặc sử dụng chất kích thích.
Trang bị đầy đủ bảo hộ cá nhân như mũ bảo hộ, giày chống trượt, găng tay, kính bảo hộ và quần áo phù hợp với môi trường làm việc.
Thắt dây an toàn đúng cách và móc vào vị trí neo cố định trên sàn thao tác trước khi nâng người lên cao.
Kiểm tra khả năng liên lạc và phối hợp giữa người vận hành dưới mặt đất với người làm việc trên sàn nâng để xử lý kịp thời khi có tình huống phát sinh.

Hướng dẫn vận hành xe nâng người

Sau khi hoàn tất các bước kiểm tra và chuẩn bị cần thiết, người vận hành cần thực hiện đúng quy trình sử dụng xe nâng người để đảm bảo thiết bị hoạt động ổn định và hạn chế tối đa rủi ro trong quá trình làm việc trên cao.

Bước 1: Khởi động xe nâng

Đầu tiên, người vận hành cần khởi động xe đúng trình tự để đảm bảo thiết bị sẵn sàng hoạt động ổn định.

Ngồi/đứng đúng vị trí điều khiển trên sàn thao tác và thắt dây an toàn đúng cách.
Kéo nút dừng khẩn cấp ở cả hai bảng điều khiển về trạng thái sẵn sàng.
Bật công tắc nguồn hoặc xoay chìa khóa sang vị trí ON để kích hoạt hệ thống điện của xe.
Khởi động xe theo đúng loại động cơ đang sử dụng và chờ vài giây để hệ thống ổn định.
Chọn chế độ điều khiển phù hợp nếu xe có bảng điều khiển dưới mặt đất và trên sàn thao tác.
Kiểm tra nhanh các chức năng điều khiển cơ bản trước khi bắt đầu di chuyển hoặc nâng hạ sàn thao tác.

Bước 2: Di chuyển xe đến vị trí làm việc

Tiếp theo, hãy đưa xe đến đúng vị trí làm việc với tốc độ phù hợp để đảm bảo an toàn và giữ ổn định cho thiết bị:

Nắm tay điều khiển và bóp công tắc an toàn để kích hoạt chế độ di chuyển
Chọn chức năng di chuyển trên bảng điều khiển.
Đẩy cần điều khiển từ từ về phía trước để tiến, kéo về phía sau để lùi. Chú ý thao tác nhẹ, tránh giật hoặc tăng tốc đột ngột.
Sử dụng nút lái trái/phải trên tay điều khiển để điều chỉnh hướng di chuyển.
Chọn tốc độ phù hợp bằng nút rùa/thỏ, ưu tiên tốc độ thấp, đặc biệt trên nền trơn hoặc khu vực đông người.
Quan sát liên tục khu vực xung quanh trong suốt quá trình di chuyển, chú ý vật cản phía trước, sau và hai bên.
Khi xe đã vào đúng vị trí làm việc, đưa tay điều khiển về vị trí trung tâm (0), đạp phanh nhẹ để xe dừng hoàn toàn trước khi tiến hành nâng sàn.

Lưu ý: Chỉ di chuyển xe khi sàn đang ở vị trí thấp nhất, tuyệt đối không di chuyển tốc độ cao hoặc quay đầu gấp.

Bước 3: Thực hiện thao tác nâng – hạ

Khi xe đã vào đúng vị trí, người vận hành tiến hành nâng sàn và thực hiện công việc trên cao theo trình tự sau:

Thao tác nâng sàn:

Chọn chức năng nâng/hạ trên bảng điều khiển xe nâng.
Đẩy tay điều khiển từ từ về phía trước để nâng sàn; thao tác nhẹ, không kéo hết biên độ ngay.
Quan sát độ ổn định của sàn trong suốt quá trình nâng, không nâng vượt chiều cao cho phép.
Dừng nâng ngay nếu phát hiện rung lắc bất thường, tiếng ồn lạ hoặc cảnh báo trên bảng điều khiển.

Làm việc trên cao:

Phân bố đều người và dụng cụ trên sàn, không dồn tải về một phía.
Không đứng lên lan can, không với người ra ngoài phạm vi sàn.
Không dùng sàn làm điểm tựa để kéo hoặc đẩy vật nặng.
Hạn chế tối đa di chuyển xe khi sàn đang nâng cao; nếu bắt buộc phải di chuyển, thao tác thật chậm và trong đúng giới hạn cho phép.

Thao tác hạ sàn:

Kéo tay điều khiển từ từ về phía sau để hạ sàn; hạ chậm, đều, có kiểm soát.
Quan sát kỹ khu vực bên dưới trong quá trình hạ, đặc biệt ở môi trường nhiều thiết bị.
Không rời sàn khi chưa hạ hoàn toàn xuống mặt đất.

Bước 4: Hoàn tất công việc và đảm bảo an toàn sau vận hành

Sau khi hoàn thành công việc, người vận hành cần thực hiện đầy đủ các bước kết thúc ca để đảm bảo an toàn cho xe và cho lần vận hành tiếp theo:

Dừng xe và đỗ xe đúng vị trí:

Thả tay điều khiển về vị trí trung tâm (0), đạp phanh nhẹ để xe dừng hoàn toàn.
Di chuyển xe về vị trí đỗ quy định, mặt bằng phẳng, an toàn, không cản trở lối đi.
Kéo phanh tay để cố định xe an toàn, đồng thời đưa cần nâng hạ về vị trí trung gian.

Tắt nguồn và rời xe:

Ấn nút dừng khẩn cấp ở cả hai bảng điều khiển để ngắt nguồn hoàn toàn.
Xoay chìa khóa về vị trí OFF để tắt nguồn hoàn toàn, sau đó rút chìa khóa khỏi ổ.
Đối với xe nâng điện: Rút giắc điều khiển và mang hộp điều khiển vào kho bảo quản.
Tháo dây an toàn và rời khỏi xe sau khi xe đã dừng hẳn, luôn rời xe theo hướng mặt quay về phía xe.

Kiểm tra xe sau vận hành:

Quan sát tổng thể xe, phát hiện hư hỏng hoặc rò rỉ phát sinh trong ca làm việc.
Nếu phát hiện bất thường, báo ngay cho quản lý hoặc bộ phận kỹ thuật.
Vệ sinh cơ bản khu vực sàn thao tác và thân xe sau khi sử dụng.
Ghi nhật ký vận hành, gồm thời gian sử dụng, tình trạng xe, sự cố phát sinh (nếu có).

Bước 5: Sạc pin và bảo quản xe sau vận hành

Sau cùng, người vận hành cần sạc pin (đối với xe điện) và bảo quản xe đúng cách:

Đưa xe về khu vực sạc pin quy định trước khi kết nối bộ sạc.
Kết nối xe với bộ sạc đúng nguồn điện theo khuyến nghị của nhà sản xuất.
Thực hiện sạc pin trong môi trường khô ráo, thông thoáng; không sạc ở khu vực ẩm ướt hoặc gần hóa chất.
Đảm bảo xe được đỗ đúng vị trí quy định, trên mặt bằng phẳng và ổn định.
Bảo quản xe ở nơi tránh mưa, tránh tiếp xúc trực tiếp với nước và hóa chất.
Thực hiện bảo trì định kỳ theo khuyến nghị của nhà sản xuất để duy trì hiệu suất hoạt động.

Tham khảo các bài viết liên quan:

Những lưu ý về cách sử dụng xe nâng người để đảm bảo an toàn

Ngoài việc thực hiện đúng quy trình vận hành, người sử dụng cũng cần ghi nhớ một số lưu ý quan trọng dưới đây để hạn chế rủi ro và đảm bảo an toàn trong suốt quá trình làm việc trên cao:

Không nâng quá tải trọng cho phép của xe, bao gồm người, dụng cụ và vật tư trên sàn thao tác.
Không sử dụng xe nâng người để nâng hàng hóa cồng kềnh hoặc làm thiết bị kéo, đẩy vật nặng.
Luôn giảm tốc độ khi đi qua góc cua, khu vực hẹp hoặc nơi có nhiều người làm việc xung quanh.
Không tăng tốc, phanh gấp hoặc đổi hướng đột ngột trong quá trình di chuyển để tránh mất ổn định xe.
Đảm bảo khoảng cách an toàn với đường dây điện, đường ống hoặc các vật cản trên cao trong suốt quá trình làm việc.
Không vận hành xe ngoài trời khi thời tiết xấu như gió mạnh, mưa lớn hoặc sàn làm việc đọng nước gây trơn trượt.
Không cho người đứng hoặc di chuyển gần khu vực xe đang nâng hạ để hạn chế nguy cơ va chạm hoặc vật rơi từ trên cao.
Nếu tầm nhìn bị hạn chế, cần có người hỗ trợ quan sát và hướng dẫn trong quá trình vận hành.
Không sử dụng xe khi pin yếu, nguồn điện không ổn định hoặc thiết bị đang trong quá trình sạc pin.
Không sạc pin hoặc tiếp nhiên liệu gần nguồn lửa, tia lửa điện hoặc khu vực kín thiếu thông gió để tránh nguy cơ cháy nổ.
Không hàn lên thân xe hoặc dùng thân xe làm điểm nối mát để tránh chập mạch, cháy nổ
Không vận hành thiết bị khi mệt mỏi, mất tập trung hoặc có sử dụng chất kích thích.

Trên đây là hướng dẫn vận hành xe nâng người cơ bản giúp người sử dụng thao tác đúng kỹ thuật, hạn chế rủi ro và đảm bảo an toàn trong quá trình làm việc trên cao. Việc tuân thủ đúng quy trình vận hành và bảo quản thiết bị cũng là yếu tố quan trọng giúp xe hoạt động ổn định và bền bỉ hơn theo thời gian.

Xem thêm:

Bạn hãy đánh giá nội dung này có hữu ích không?